Program I Festiwalu Kultury Polskiej na Wyspach
Poniżej przedstawiamy szczegółowy program festiwalu organizowanego w dniach 12-20 września w Londynie.
Program Festiwalu:
12 września (sobota)
14:00-18:00 Warsztaty choreograficzne i wokalne [zapisy: [email protected]]*
18:00 Wernisaż wystawy „Polska sztuka na Wyspach” ** (Sala Orłów) [wstęp wolny]
13 września (niedziela)
12:00 –16:00 Warsztaty choreograficzne i wokalne
14:00 Pokaz filmu A. Wajdy „Ziemia obiecana” wraz z prelekcją (Sala Malinowa) [bilety]
17:00 Pokaz powarsztatowy (Teatr POSK) [wstęp wolny]
18:30 Slam poetycki i prezentacja tomiku „Polska poezja na Wyspach” (Sala Orłów) [wstęp wolny]
15 września (wtorek)
19:00 Pokaz filmu A. Wajdy „Człowiek z marmuru” wraz z prelekcją (Sala Malinowa) [bilety]
16 września (środa)
19:00 Pokaz filmu A. Wajdy „Człowiek z żelaza” wraz z prelekcją (Sala Malinowa) [bilety]
17 września (czwartek)
19:00 Pokaz filmu A. Wajdy „Katyń” wraz z prelekcją (Teatr POSK) [bilety]
18 września (piątek)
19:00 Polski Teatr Ludowy we Lwowie, spektakl „Hipnoza” oraz rozmowa pospektaklowa (Teatr POSK) [bilety]
19 września (sobota)
10:00 Projekcja filmu „Katyń” Andrzeja Wajdy wraz z prelekcją (Teatr POSK) [pokaz specjalny dla szkół]
16:00 Premiera słuchowiska Radia POSK „Proces Lorda Jima” oraz spotkanie z realizatorami (Studio) [wstęp wolny]
19:00 Teatr Polski w Toronto, spektakl „Pocałunki” oraz rozmowa pospektaklowa (Teatr POSK) [bilety]
20 września (niedziela)
14:00 Joanna Stanecka & Zibby Krebs, spektakl „Arna” oraz rozmowa pospektaklowa (Studio) [bilety]
17:00 Wydarzenie towarzyszące: Teatr POSK, spektakl „Niech wybrzmi pamięć” (Teatr POSK) [bilety]
19:00 Oficjalne zakończenie Festiwalu
* Zapisy na warsztaty choreograficzne i wokalne: zgłoszenia są przyjmowane pod adresem mailowym: [email protected] (więcej informacji wkrótce)
** Wystawa „Polska sztuka na Wyspach” będzie czynna w terminie 12-20 września 2026, wstęp wolny
Organizator zastrzega sobie oprawo do zmian w harmonogramie.
Więcej informacji na stronach: https://posk.org/, https://www.pomyslodalnia.pl/
Zadanie współfinansowane ze środków Kancelarii Senatu w ramach konkursu „Senat – Polonia 2026”
Organizator Festiwalu: Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny w Londynie
Partner: Fundacja Pomysłodalnia
Patroni medialni: Radio POSK, Magazyn „Sami Swoi”, MyPolska.UK, BritishPoles.UK, Londynek.net, Gazeta Świętojańska
*******
Opis spektakli
Polski Teatr Ludowy we Lwowie
Spektakl „Hipnoza”
Autor: Antoni Cwojdziński
Reżyseria i adaptacja tekstu: Zbigniew Chrzanowski
Obsada: Jadwiga Pechaty, Wiktor Lafarowicz
Premiera: maj 2015 r.
Czas trwania: ok. 75 min.
„Hipnoza” to sztuka o tematyce „psychosomatycznej”, jak ją określił reżyser: pacjentka szuka ratunku u kolejnego doktora, zawodzą wszelkie środki i lekarz postanawia zastosować modną wówczas hipnozę (sztuka powstawała w latach 40. XX wieku). Zawiłość stosunków pacjent-lekarz doprowadza do szczęśliwego końca – wzajemnego uczucia pomiędzy bohaterami. Premiera miała miejsce 7 grudnia 1962 r. w Londynie, wystąpili w niej Tola Korian i Zygmunt Kawka a reżyserią zajął się sam autor.
„Hipnoza” należy do najczęściej granych sztuk Antoniego Cwojdzińskiego. Autor, który ostatnie lata życia spędził w Londynie, przyjechał w 1964 roku do Warszawy, aby pod jego kierunkiem Teatr Współczesny przygotował „Hipnozę”. Zbigniew Chrzanowski: „Jest to pierwszy przypadek w historii naszego teatru, gdy przygotowaliśmy przedstawienie na zamówienie. Z prośbą zwrócił się do mnie dyrektor Filharmonii Lubelskiej Jan Sęk. Placówka chciała uczcić swego wieloletniego dyrektora Andrzeja Cwojdzińskiego, syna autora sztuki „Hipnoza” Antoniego Cwojdzińskiego”.
Polski Teatr Ludowy we Lwowie
Obchodzi w tym roku 68-lecie działalności jako polska scena we Lwowie. Pierwszy występ zespołu teatralnego odbył się 19 kwietnia 1958 r. Teatr powstał z inicjatywy emerytowanego nauczyciela – polonisty, skrzypka, wielkiego miłośnika polskiej literatury i teatru – Piotra Hausvatera (1894–1966). Po jego śmierci kierownictwo nad zespołem objął Zbigniew Chrzanowski, zawodowy reżyser, który w 1966 r. ukończył studia na wydziale reżyserii Moskiewskiej Szkoły Teatralnej przy Teatrze im. Wachtangowa.
W 2008, z okazji jubileuszu 50-lecia działalności artystycznej, Polski Teatr Ludowy został odznaczony Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Takie samo odznaczenie otrzymał dyrektor artystyczny Zbigniew Chrzanowski. W kwietniu 2018, za promocję kultury polskiej za granicą, Teatr otrzymał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 2018 Teatr otrzymał nagrodę Kustosz Pamięci Narodowej, przyznaną przez Instytut Pamięci Narodowej.
*****
Salon Poezji, Muzyki i Teatru w Toronto
Spektakl „Pocałunki”
Scenariusz i reżyseria: Maria Nowotarska
Kompozycje: Ilona Urbaniak, Bartosz Hadala
Obsada: Agata Pilitowska (Maria), Maria Nowotarska (Magdalena Samozwaniec, wideo), Piotr Pilitowski (głos Tymona Terleckiego), Ilona Urbaniak (Echo muzyczne Marii)
Muzyka na żywo: Krzysztof Medyna
Premiera 22 listopada 2025
Czas trwania: ok. 120 min. z przerwą
Program:
cz. I
Pożar / Błonia / Planty / Ekscentrycy / Strych na Kossakowce / Dziadzio / Florek wiewiórka / Oceanie – piosenka / Kto chce bym go kochała / Oceanie – piosenka / Chinoiserie / Pocałunki / Listopad / Listopad -piosenka / Don Juan/ Oceanie – piosenka.
cz. II
Grande Valse Brillante – sł. Julian Tuwim, muz. Zygmunt Konieczny, Erotyki / Czarownice / Foxtrot / Zanurzcie mnie w niego / Skarga Laury / Listy / Łzy / Liście / Dusze różane – piosenka / Gorzka zatoka / Pożar / Wrażenia / Brama Floriańska / Treny wiślane / We will meet again – piosenka.
W spektaklu wykorzystano teksty Tymona Terleckiego i Magdaleny Samozwaniec z książek „Zalotnica niebieska” i „Maria i Magdalena”.
Rok 2025 został ogłoszony w Polsce rokiem Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i właśnie dla uczczenia pamięci tej wielkiej poetki powstał spektakl „Pocałunki”. To podróż śladami Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej – poetki wielkiej wyobraźni, delikatności i odwagi serca. Widzowie przenoszą się do świata, w którym poezja przeplata się z muzyką, a w spektaklu spotykają się z poezją Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i z nią samą (w tej roli Agata Pilitowska). Walorem „Pocałunków” są też przepiękne piosenki, które skomponowali Ilona Urbaniak i Bartosz Hadala, a gościem specjalnym wydarzenia będzie wybitny saksofonista mieszkający na stałe w Nowym Jorku Krzysztof Medyna.
Spektakl, adresowany do szerokiej publiczności, pełni również ważną funkcję edukacyjną dla młodego pokolenia Polonii. Przybliża twórczość poetki w formie, która łączy teatr, poezję, muzykę i wyobraźnię – zamiast szkolnej lekcji proponuje widzom żywe spotkanie z literaturą.
Salon Poezji, Muzyki i Teatru w Toronto im. Jerzego Pilitowskiego istnieje od 35 lat. Teatr powstał z inicjatywy Marii Nowotarskiej i Jerzego Pilitowskiego. W trakcie swojej historii Salon Poezji, Muzyki i Teatru w Toronto wyprodukował ponad 100 spektakli i odbył blisko trzysta podróży, prezentując przedstawienia w całej Kanadzie, Stanach Zjednoczonych i w wielu krajach Europy. Znany powszechnie jako Teatr Polski w Toronto, jest jedynym teatrem emigracyjnym na świecie prezentującym premierowo spektakle powstające specjalnie dla niego (pisane głównie przez Kazimierza Brauna).
*****
Joanna Stanecka & Zibby Krebs
Spektakl „Arna”
Tekst, reżyseria, kostiumy, scenografia: Joanna Stanecka
Muzyka, aranżacja: Zibby Krebs
Występują: Joanna Stanecka i Zibby Krebs
Premiera: 30 sierpnia 2026 r, Zeitmaul-Theater Bochum
Czas trwania: ok. 100 min.
„Arna” to autorski musical kameralny dotykający zjawiska emigracji. Spektakl powstał w oparciu o teksty Joanny Staneckiej i dotyczy nie tylko tematu wygnania czy tułaczki w sensie geograficznym. Opowieść o Arnie to także refleksja na temat emigracji mentalnej, duchowej i … reinkarnacyjnej. To „pieśń“ o człowieku, jego atawistycznym pragnieniu wolności, godności i szacunku. Jednak pod szkło powiększające wpada nam kobieta, Arna, która, jako przedstawicielka płci pięknej i słabszej, pokazuje nam swoją wędrówkę przez niełatwe życie, niosąc na swoich barkach niepotrzebną wrażliwość i złamane serce. Spektakl aż pęka od muzyki skomponowanej przez Zbigniewa Krebsa, która swoją żarliwością i dzikością obrazuje emocjonalną dwubiegunowość każdej emigracji. Styl muzyki? Harlem lata 30.
*****
Wydarzenie towarzyszące
Teatr POSK
Spektakl muzyczny „Niech wybrzmi pamięć”
Scenariusz i reżyseria – Sławomir Gaudyn
Opracowanie muzyczne – Weronika Brudzińska
Fortepian – Tomasz Jachym
Ruch sceniczny – Dariusz Brojek
Wystąpią aktorzy z Polski i Anglii
Czas trwania ok. 90 min.
W koncercie przemierzą Państwo cały szlak bojowy żołnierza polskiego, od ataku Niemiec 1 września, poprzez upadek Warszawy, agresję sowiecką, Katyń, powroty z Syberii, Monte Cassino, Powstanie Warszawskie, Powstanie w getcie i wiele jeszcze znaczących wydarzeń z walk o wolność naszą i waszą. Oczywiście nie zapomnimy o dywizjonie 303 i polskich lotnikach w Anglii. Wszystko to pokażemy Państwu pięknie ubrane w formę piosenek, pieśni i wierszy z lat 39 – 45 pisanych zarówno w kraju jak i w wojsku polskim na emigracji.
81 lat temu zakończyła się II wojna światowa. Różnie się mówi o dacie zakończenia tej wojny. Różni historycy, w różnych krajach podają inne daty. Pewne jest tylko to, że zakończyła się ona w pierwszej dekadzie maja 1945 r. Jedni mówią, że to było zdobycie Berlina, inni, że podpisanie aktu bezwarunkowej kapitulacji 8 maja tegoż roku. Tylko mało kto pamięta, że było jeszcze drugie podpisanie aktu kapitulacji na wyraźne życzenie zbrodniarza Stalina, miało ono miejsce 9 maja. Żeby nie tworzyć niepotrzebnych dyskusji, przyjęliśmy, że wojna zakończyła się – oczywiście w Europie – 2 maja 1945 roku. I właśnie z tej okazji chcemy zaproponować Państwu wyjątkowy koncert zatytułowany „Niech wybrzmi pamięć”. Zakończenie wojny i zwycięstwo to jedno, ale pamięć o tych, którzy do tego zwycięstwa się przyczynili nie powinna i nie może zaginąć wśród nas. Pamięć historyczna to nasza tożsamość, to coś z czego wyrośliśmy, co przyjęliśmy i co niesiemy dalej, w przyszłe pokolenia.
Mamy nadzieję, że dla starszych widzów koncert nasz będzie przyczynkiem do wielu wspomnień i wzruszeń, a dla młodszych cenną lekcją historii i kultury polskiej.
*****
Opis filmów
Senat RP ustanowił rok 2026 rokiem Andrzeja Wajdy. W ramach I Festiwalu Kultury Polskiej na Wyspach pokażemy 4 filmy najważniejszego, polskiego reżysera: „Ziemię obiecaną”, „Człowieka z marmuru”, „Człowieka z żelaza” i „Katyń”. Filmy laureata Oscara za całokształt twórczości i Złotej Palmy w Cannes niezmiennie rezonują i ukazują historię Polski i Europy w wyjątkowy sposób. Wszystkie filmy będą prezentowane w wersji po rekonstrukcji cyfrowej, będą poprzedzone prelekcjami i zawierają angielskie napisy.
Człowiek z marmuru (1976)
Reżyseria: Andrzej Wajda, Scenariusz: Aleksander Ścibor-Rylski. Obsada: Krystyna Janda, Jerzy Radziwiłowicz, Tadeusz Łomnicki, Jacek Łomnicki, Michał Tarkowski. Czas: 153 min.
Wybrane nagrody: Cannes (Międzynarodowy festiwal filmowy) – nagroda FIPRESCI (1978) Gdańsk (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) – nagroda dziennikarzy (1977), Belgrad (MFF „FEST”) – nagroda główna oraz nagroda aktorska dla Jerzego Radziwiłowicza.
Opis
Agnieszka (debiut Krystyny Jandy) robi film dyplomowy o Birkucie (J. Radziwiłowicz), przodowniku pracy z lat 50. Próbuje dotrzeć do świadków wydarzeń i archiwalnych dokumentów. Koledzy Birkuta opowiadają o latach entuzjastycznej odbudowy, jak i buntu robotnika w imię ideologii, której był twarzą. Pomaga jej montażystka z wytwórni filmowej, pokazując nie tylko oficjalnie kroniki filmowe, ale także odrzuty. Agnieszka zgromadziła rewelacyjne materiały. Okazały się jednak na tyle krytyczne wobec ustroju realnego socjalizmu, że redaktor z telewizji odebrał jej kamerę, sprzęt i ekipę. Dziewczyna tylko na chwilę straciła impet i wycofała się do domu ojca, kolejarza. Za radą ojca, który przekonał ją, że ważniejszy od samego filmu jest jego bohater, odszukała syna Birkuta i postanowiła dalej zbierać dokumentację. Klasyk kina moralnego niepokoju, który zaowocował kolejnymi częściami: Człowiekiem z żelaza o Sierpniu 1980 roku i Człowiekiem z nadziei o Lechu Wałęsie. Scenariusz napisał Aleksander Ścibor-Rylski, w latach 50. autor reportaży z wielkich budów. Rzeźba Birkuta, autorstwa Romana, „zagrała” jeszcze w „Barwach ochronnych” Krzysztofa Zanussiego z tego samego roku. Obecnie jest wystawiona w holu Muzeum Kinematografii w Łodzi.
Człowiek z żelaza (1981)
Reżyseria: Andrzej Wajda, Scenariusz: Aleksander Ścibor-Rylski. Obsada: Marian Opania, Krystyna Janda, Jerzy Radziwiłowicz, Bogusław Linda, Irena Byrska. Czas: 147 min.
Wybrane nagrody: Cannes (Międzynarodowy festiwal filmowy) – Złota Palma i nagroda jury ekumenicznego (1981); Gdańsk (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) – nagroda Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” w Gdańsku (1981); Łagów (Lubuskie Lato Filmowe) – Srebrne Grono (1981); nominacja do Oscara w kategorii najlepszy film obcojęzyczny (1982).
Opis
Dziennikarz radiowy (M. Opania) otrzymuje zlecenie, by nagrać reportaż kompromitujący Tomczyka (J. Radziwiłowicz), działacza komitetu strajkowego w Stoczni Gdańskiej. Próbuje przedostać się do okupowanej przez robotników stoczni w czasie gorączkowego lata na Wybrzeżu 1980 r. Spotyka znajomego (B. Linda), który opowiada mu o Tomczyku, koledze ze studiów. Udaje mu się dostać przepustkę na widzenie z internowaną żoną Tomczyka, Agnieszką, odwiedza też rodzinę starej działaczki związkowej. Pod wpływem tych spotkań postanawia odrzucić zlecenie. W „Człowieku z żelaza” powracają bohaterowie filmu „Człowiek z marmuru”, chociaż już na drugim planie. Agnieszka wspólnie z mężem, synem Birkuta, zrealizowała wystawę zdjęć, a strajk w Stoczni Gdańskiej okazał się realizacją pierwotnej idei „Człowieka z marmuru” – odzyskania godności i sprawczości przez robotników. Wydarzenia te zapisały się w historii Polski jako Porozumienia sierpniowe 1980 r. Sceny z udziałem związkowców i przedstawicieli rządu zostały zainscenizowane na potrzeby filmu, zgodnie z przebiegiem, w Sali BHP Stoczni Gdańskiej zaledwie kilka dni po historycznych wydarzeniach. Klasyk kina moralnego niepokoju, poprzedzony filmem „Człowiek z marmuru” (1976), po latach kontynuowany w filmie „Wałęsa. Człowiek z nadziei” (2013).
Ziemia obiecana (1974)
Reżyseria: Andrzej Wajda scenariusz: Andrzej Wajda (na podstawie powieści Władysława Reymonta). Obsada: Daniel Olbrychski, Wojciech Pszoniak, Andrzej Seweryn, Kalina Jędrusik, Anna Nehrebecka-Byczewska. Czas: 138 min.
Wybrane nagrody: Cannes (Międzynarodowy festiwal filmowy) – Złota Palma i nagroda jury ekumenicznego (1981); Gdańsk (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) – nagroda Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” w Gdańsku (1981); Łagów (Lubuskie Lato Filmowe) – Srebrne Grono (1981); nominacja do Oscara w kategorii najlepszy film obcojęzyczny (1982).
Wybrane nagrody: Oscar – nominacja w kategorii najlepszy film obcojęzyczny (1976), Gdańsk (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) – Złote Lwy, nagroda za rolę męską dla Wojciecha Pszoniaka, nagroda za scenografię dla Tadeusza Kosarewicza, nagroda za muzykę dla Wojciecha Kilara (1975), Łagów (Lubuskie Lato Filmowe) – Złote Grono (1975), Moskwa (Międzynarodowy festiwal filmowy) – Złoty medal (1975), Valladolid (Międzynarodowy festiwal filmowy) – Wielka nagroda „Złotego Kłosa” (1976), Kartagena (Międzynarodowy festiwal filmowy) – I nagroda, nagroda za reżyserię dla Andrzeja Wajdy.
Opis
Karol Borowiecki (D. Olbrychski), młody inżynier, zatrudniony w wielkiej fabryce przemysłowca Bucholca w Łodzi marzy, by założyć własną. Wraz z dwójką przyjaciół: Maksem (A. Seweryn), właścicielem tkalni i Morycem (W. Pszoniak), pośrednikiem postanawia skorzystać z poufnej wiadomości o planowanej podwyżce cen bawełny, zbić kapitał i założyć fabrykę. Wiadomość przekazuje mu zamężna kochanka, Lucy Zuckerowa (K. Jędrusik). Niebawem do Łodzi sprowadza się ojciec Karola, ziemianin z podopieczną Anką (A. Nehrebecka), narzeczoną Karola. Romans z Zuckerową przysparza mu problemów, podobnie jak rosnące koszty przedsięwzięcia. Nie spodziewa się, jaki opór wywoła to w środowisku łódzkich przemysłowców i jaką osobistą cenę przyjdzie mu za to zapłacić. Nie będzie to ani Anka, ani Lucy, lecz Mada Muller (B. Dykiel), której posag okaże się dla niego ratunkiem, po pożarze nieubezpieczonej fabryki. Będzie jeszcze musiał stawić czoła zbuntowanym robotnikom. Film stanowi wybitną adaptację powieści Władysława Reymonta ukazującej wzrost przemysłowej Łodzi. Został zrealizowany niemal w całości w łódzkich lokacjach, w tym w autentycznych pałacach fabrykantów, jak pałac Izraela Poznańskiego czy willa Karola Scheiblera, obecnie Muzeum Kinematografii. W dorobku Andrzeja Wajdy zajmuje szczególne miejsce jako zrealizowana ze scenograficznym rozmachem epicka panorama stosunków społecznych końca XIX wieku, wyróżniona nominacją do nagrody Oscara w kategorii najlepszego filmu obcojęzycznego (1976).
Katyń (2007)
Reżyseria: Andrzej Wajda, Scenariusz: Andrzej Wajda, Władysław Pasikowski, Przemysław Nowakowski. Obsada: Andrzej Chyra, Maja Ostaszewska, Artur Żmijewski, Danuta Stenka, Jan Englert, Magdalena Cielecka. Czas: 125 min.
Wybrane nagrody: nominacja do Oscara w kategorii najlepszy film obcojęzyczny (2008); Orzeł (Polska Nagroda Filmowa) w kategoriach: najlepszy film, zdjęcia, scenografia, kostiumy, muzyka, dźwięk, Najlepsza drugoplanowa rola kobieca (2008).
Opis
We wrześniu 1939 Niemcy napadli na Polskę wywołując II Wojnę Światową. Kilkanaście dni później do Polski wkracza Armia Radziecka. Nieprzygotowani do walki na dwóch frontach Polacy ponoszą klęskę. Wśród jeńców wywiezionych w głąb Rosji, znalazło się kilkanaście tysięcy oficerów, a także elita polskiej inteligencji. Ich rodziny z utęsknieniem czekały na powrót bliskich, który nigdy jednak nie nastąpił.
Andrzej Wajda przez wiele lat nosił się z zamiarem nakręcenia filmu o tragedii katyńskiej. Nie tylko dlatego, że nazwisko jego ojca figuruje na liście ofiar tej zbrodni. Także ze względu na tych, którzy dopiero wchodzą na scenę dorosłego życia i jakże często zaprzątnięci wyłącznie chwilą obecną zapominają nazwy i daty najważniejsze dla polskiej historii i decydujące o narodowej tożsamości Polaków.
***
W opisach filmów wykorzystano informacje ze stron dystrybutorów (Wytwórni Filmów Fabularnych i Dokumentalnych w Warszawie, Akson Studio) i strony filmpolski.pl.
***
Zadanie współfinansowane ze środków Kancelarii Senatu w ramach konkursu „Senat – Polonia 2026”
