Przegląd filmów Andrzeja Wajdy w Londynie

I Festiwal Kultury Polskiej na Wyspach: Filmy Andrzeja Wajdy

Senat RP ustanowił rok 2026 rokiem Andrzeja Wajdy. W ramach I Festiwalu Kultury Polskiej na Wyspach pokażemy 4 filmy najważniejszego, polskiego reżysera: „Ziemię obiecaną”, „Człowieka z marmuru”, „Człowieka z żelaza” i „Katyń”. Filmy laureata Oscara za całokształt twórczości i Złotej Palmy w Cannes niezmiennie rezonują i ukazują historię Polski i Europy w wyjątkowy sposób. Wszystkie filmy będą prezentowane w wersji po rekonstrukcji cyfrowej, będą poprzedzone prelekcjami i zawierają angielskie napisy.

Bilety w cenie 7 funtów

Terminy projekcji w POSK (238-246 King Street, Hammersmith)

13 września (niedziela)

14:00 „Ziemia obiecana” wraz z prelekcją (Sala Malinowa) [bilety]

15 września (wtorek)

19:00 „Człowiek z marmuru” wraz z prelekcją (Sala Malinowa) [bilety]

16 września (środa)

19:00 „Człowiek z żelaza” wraz z prelekcją (Sala Malinowa) [bilety]

17 września (czwartek)

19:00 „Katyń” wraz z prelekcją (Teatr POSK) [bilety]

19 września (sobota)

10:00 Pokaz specjalny filmu „Katyń” Andrzeja Wajdy wraz z prelekcją (Teatr POSK) [pokaz dla szkół]

Człowiek z marmuru (1976)

Reżyseria: Andrzej Wajda, Scenariusz: Aleksander Ścibor-Rylski. Obsada: Krystyna Janda, Jerzy Radziwiłowicz, Tadeusz Łomnicki, Jacek Łomnicki, Michał Tarkowski. Czas: 153 min.

Wybrane nagrody: Cannes (Międzynarodowy festiwal filmowy) – nagroda FIPRESCI (1978) Gdańsk (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) – nagroda dziennikarzy (1977), Belgrad (MFF „FEST”) – nagroda główna oraz nagroda aktorska dla Jerzego Radziwiłowicza.

Opis

Agnieszka (debiut Krystyny Jandy) robi film dyplomowy o Birkucie (J. Radziwiłowicz), przodowniku pracy z lat 50. Próbuje dotrzeć do świadków wydarzeń i archiwalnych dokumentów. Koledzy Birkuta opowiadają o latach entuzjastycznej odbudowy, jak i buntu robotnika w imię ideologii, której był twarzą. Pomaga jej montażystka z wytwórni filmowej, pokazując nie tylko oficjalnie kroniki filmowe, ale także odrzuty. Agnieszka zgromadziła rewelacyjne materiały. Okazały się jednak na tyle krytyczne wobec ustroju realnego socjalizmu, że redaktor z telewizji odebrał jej kamerę, sprzęt i ekipę. Dziewczyna tylko na chwilę straciła impet i wycofała się do domu ojca, kolejarza. Za radą ojca, który przekonał ją, że ważniejszy od samego filmu jest jego bohater, odszukała syna Birkuta i postanowiła dalej zbierać dokumentację. Klasyk kina moralnego niepokoju, który zaowocował kolejnymi częściami: Człowiekiem z żelaza o Sierpniu 1980 roku i Człowiekiem z nadziei o Lechu Wałęsie. Scenariusz napisał Aleksander Ścibor-Rylski, w latach 50. autor reportaży z wielkich budów. Rzeźba Birkuta, autorstwa Romana, „zagrała” jeszcze w „Barwach ochronnych” Krzysztofa Zanussiego z tego samego roku. Obecnie jest wystawiona w holu Muzeum Kinematografii w Łodzi.

Człowiek z żelaza (1981)

Reżyseria: Andrzej Wajda, Scenariusz: Aleksander Ścibor-Rylski. Obsada: Marian Opania, Krystyna Janda, Jerzy Radziwiłowicz, Bogusław Linda, Irena Byrska. Czas: 147 min.

Wybrane nagrody: Cannes (Międzynarodowy festiwal filmowy) – Złota Palma i nagroda jury ekumenicznego (1981); Gdańsk (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) – nagroda Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” w Gdańsku (1981); Łagów (Lubuskie Lato Filmowe) – Srebrne Grono (1981); nominacja do Oscara w kategorii najlepszy film obcojęzyczny (1982).

Opis

Dziennikarz radiowy (M. Opania) otrzymuje zlecenie, by nagrać reportaż kompromitujący Tomczyka (J. Radziwiłowicz), działacza komitetu strajkowego w Stoczni Gdańskiej. Próbuje przedostać się do okupowanej przez robotników stoczni w czasie gorączkowego lata na Wybrzeżu 1980 r. Spotyka znajomego (B. Linda), który opowiada mu o Tomczyku, koledze ze studiów. Udaje mu się dostać przepustkę na widzenie z internowaną żoną Tomczyka, Agnieszką, odwiedza też rodzinę starej działaczki związkowej. Pod wpływem tych spotkań postanawia odrzucić zlecenie. W „Człowieku z żelaza” powracają bohaterowie filmu „Człowiek z marmuru”, chociaż już na drugim planie. Agnieszka wspólnie z mężem, synem Birkuta, zrealizowała wystawę zdjęć, a strajk w Stoczni Gdańskiej okazał się realizacją pierwotnej idei „Człowieka z marmuru” – odzyskania godności i sprawczości przez robotników. Wydarzenia te zapisały się w historii Polski jako Porozumienia sierpniowe 1980 r. Sceny z udziałem związkowców i przedstawicieli rządu zostały zainscenizowane na potrzeby filmu, zgodnie z przebiegiem, w Sali BHP Stoczni Gdańskiej zaledwie kilka dni po historycznych wydarzeniach. Klasyk kina moralnego niepokoju, poprzedzony filmem „Człowiek z marmuru” (1976), po latach kontynuowany w filmie „Wałęsa. Człowiek z nadziei” (2013).

Ziemia obiecana (1974)

Reżyseria: Andrzej Wajda scenariusz: Andrzej Wajda (na podstawie powieści Władysława Reymonta). Obsada: Daniel Olbrychski, Wojciech Pszoniak, Andrzej Seweryn, Kalina Jędrusik, Anna Nehrebecka-Byczewska. Czas: 138 min.

Wybrane nagrody: Cannes (Międzynarodowy festiwal filmowy) – Złota Palma i nagroda jury ekumenicznego (1981); Gdańsk (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) – nagroda Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” w Gdańsku (1981); Łagów (Lubuskie Lato Filmowe) – Srebrne Grono (1981); nominacja do Oscara w kategorii najlepszy film obcojęzyczny (1982).

Wybrane nagrody: Oscar – nominacja w kategorii najlepszy film obcojęzyczny (1976), Gdańsk (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) – Złote Lwy, nagroda za rolę męską dla Wojciecha Pszoniaka, nagroda za scenografię dla Tadeusza Kosarewicza, nagroda za muzykę dla Wojciecha Kilara (1975), Łagów (Lubuskie Lato Filmowe) – Złote Grono (1975), Moskwa (Międzynarodowy festiwal filmowy) – Złoty medal (1975), Valladolid (Międzynarodowy festiwal filmowy) – Wielka nagroda „Złotego Kłosa” (1976), Kartagena (Międzynarodowy festiwal filmowy) – I nagroda, nagroda za reżyserię dla Andrzeja Wajdy.

Opis

Karol Borowiecki (D. Olbrychski), młody inżynier, zatrudniony w wielkiej fabryce przemysłowca Bucholca w Łodzi marzy, by założyć własną. Wraz z dwójką przyjaciół: Maksem (A. Seweryn), właścicielem tkalni i Morycem (W. Pszoniak), pośrednikiem postanawia skorzystać z poufnej wiadomości o planowanej podwyżce cen bawełny, zbić kapitał i założyć fabrykę. Wiadomość przekazuje mu zamężna kochanka, Lucy Zuckerowa (K. Jędrusik). Niebawem do Łodzi sprowadza się ojciec Karola, ziemianin z podopieczną Anką (A. Nehrebecka), narzeczoną Karola. Romans z Zuckerową przysparza mu problemów, podobnie jak rosnące koszty przedsięwzięcia. Nie spodziewa się, jaki opór wywoła to w środowisku łódzkich przemysłowców i jaką osobistą cenę przyjdzie mu za to zapłacić. Nie będzie to ani Anka, ani Lucy, lecz Mada Muller (B. Dykiel), której posag okaże się dla niego ratunkiem, po pożarze nieubezpieczonej fabryki. Będzie jeszcze musiał stawić czoła zbuntowanym robotnikom. Film stanowi wybitną adaptację powieści Władysława Reymonta ukazującej wzrost przemysłowej Łodzi. Został zrealizowany niemal w całości w łódzkich lokacjach, w tym w autentycznych pałacach fabrykantów, jak pałac Izraela Poznańskiego czy willa Karola Scheiblera, obecnie Muzeum Kinematografii. W dorobku Andrzeja Wajdy zajmuje szczególne miejsce jako zrealizowana ze scenograficznym rozmachem epicka panorama stosunków społecznych końca XIX wieku, wyróżniona nominacją do nagrody Oscara w kategorii najlepszego filmu obcojęzycznego (1976).

Katyń (2007)

Reżyseria: Andrzej Wajda, Scenariusz: Andrzej Wajda, Władysław Pasikowski, Przemysław Nowakowski. Obsada: Andrzej Chyra, Maja Ostaszewska, Artur Żmijewski, Danuta Stenka, Jan Englert, Magdalena Cielecka. Czas: 125 min.

Wybrane nagrody: nominacja do Oscara w kategorii najlepszy film obcojęzyczny (2008); Orzeł (Polska Nagroda Filmowa) w kategoriach: najlepszy film, zdjęcia, scenografia, kostiumy, muzyka, dźwięk, Najlepsza drugoplanowa rola kobieca (2008).

Opis

We wrześniu 1939 Niemcy napadli na Polskę wywołując II Wojnę Światową. Kilkanaście dni później do Polski wkracza Armia Radziecka. Nieprzygotowani do walki na dwóch frontach Polacy ponoszą klęskę. Wśród jeńców wywiezionych w głąb Rosji, znalazło się kilkanaście tysięcy oficerów, a także elita polskiej inteligencji. Ich rodziny z utęsknieniem czekały na powrót bliskich, który nigdy jednak nie nastąpił.

Andrzej Wajda przez wiele lat nosił się z zamiarem nakręcenia filmu o tragedii katyńskiej. Nie tylko dlatego, że nazwisko jego ojca figuruje na liście ofiar tej zbrodni. Także ze względu na tych, którzy dopiero wchodzą na scenę dorosłego życia i jakże często zaprzątnięci wyłącznie chwilą obecną zapominają nazwy i daty najważniejsze dla polskiej historii i decydujące o narodowej tożsamości Polaków.

——————

W opisach filmów wykorzystano informacje ze stron dystrybutorów (Wytwórni Filmów Fabularnych i Dokumentalnych w Warszawie, Akson Studio) i strony filmpolski.pl.

Zadanie współfinansowane ze środków Kancelarii Senatu w ramach konkursu „Senat – Polonia 2026”

Organizator Festiwalu: Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny w Londynie, Partner: Fundacja Pomysłodalnia.

Patroni medialni: Radio POSK, Magazyn „Sami Swoi”,  MyPolska.UK, BritishPoles.UK, Londynek.net, Gazeta Świętojańska